فرانگرانی در مدل فراشناختی اضطراب

بر طبق مدل فراشناختی ، افراد مبتلا به اختلال اضطراب فراگیر از نگرانی به عنوان وسیله ای برای پیش بینی مشکلات احتمالی آینده و روش های مقابله با آن استفاده می کنند . نگرانی معمولا به عنوان یک راهبرد مقابله ای در پاسخ به افکار مزاحم فعال می شود. ( برای مثال ،اگر تصادف کنم چه اتفاقی می افتد ؟ ) این فعالیت مشکل ساز نیست ، زیرا تا زمانی که فرد اعتقاد داشته باشد که نگرانی کارساز است و از خطر پیشگیری می کند ، می تواند از نگرانی اش هم لذت ببرد . اکثر افراد به دلیل وجود درجاتی از اعتقاد به باورهای فراشناختی مثبت درباره نگرانی ، از آن به عنوان روشی برای مقابله با مسائل استفاده می کنند.

این باورها عبارتند از ” نگرانی از بروز مشکلات احتمالی آینده جلوگیری می کند ” ، ” نگرانی به من کمک می کند که برای مقابله با مشکلات آماده شوم ” و نگرانی به من کمک می کند با مشکلات مقابله کنم “. با این حال ، در تبدیل نگرانی به اختلال اضطراب فراگیر فعال شدن باورهای فراشناختی منفی بیشترین نقش را دارد .

هنگامی که باورهای منفی شخص درباره نگرانی فعال می شوند ، نشانه های اختلال اضطراب فراگیر ایجاد می شوند.دو نوع از باورهای منفی که اهمیت بسزایی دارند عبارتند از : باورهای منفی درباره کنترل ناپذیری نگرانی و باورهای منفی درباره عواقب مضر یا خطرناک بودن نگرانی.باورهای دسته دوم شامل این باورها است که نگرانی باعث بروز آسیب جسمی ( مانند حمله قلبی ) ، روانشناختی ( مانند فروپاشی روانی ) و یا فاجعه اجتماعی ( مانند طرد شدن توسط دیگران ) می شود.

زمانی که باورهای منفی فعال می شوند ، فرد نگران اندیشی را به صورت عمل منفی ارزیابی می کند، یعنی درباره نگرانی ، نگران می شود و همین امر موجب افزایش اضطراب و احساس ناتوانی برای مقابله می شود .نگرانی از نگرانی مثالی از ارزیابی فراشناختی است .این ارزیابی فراشناختی را به دلیل ارزیابی منفی درباره نگرانی و علایم مرتبط با آن ،” فرانگرانی” یا” نگرانی نوع دوم” می نامند .

مثال هایی از فرانگرانی عبارتند از ” کنترل خودم را از دست می دهم ، دارم دیوانه می شوم ” و دارم به بدنم آسیب می رسانم .” معمولا علایم اضطرابی اشتباها به عنوان یک علامت خطر و یا اثرات ناشی از نگرانی تفسیر می شوند و همین امر سبب تقویت باورهای فراشناختی منفی و تشدید اضطراب می شوند.حملات هراس زمانی اتفاق می افتد که فرد علایم اضطرابی را به عنوان حمله قلبی و یا فقدان کنترل روانی تفسیر می کند.

نگرانی نوع دوم ( فرانگرانی )منجر به ایجاد دو عامل دیگر می شود که در تداوم نگرانی نقش بسزایی دارند .این عوامل به پاسخ های رفتاری و راهبرد های کنترل فکر تقسیم می شوند.

[divider]

ابوالفضل خزاعی. روانشناس بالینی. درمانگر فراشناخت درمانی