اضطراب جدایی|درمان اضطراب جدایی در کودکان

كودكان هنگام جدايي يا دوري از مادر احساس ناراحتي و اضطراب مي كنند. اين ترس و ناراحتي اضطراب جدايي خوانده مي شود. در مرحله اي از كودكي طبيعي است و سپس از ميان مي رود. گذر از اين مرحله  رشد تا اندازه اي به خلق و خوي كودك و نيز مهارت هاي فرزندپروري والدين او بستگي دارد.

در حقيقت اضطراب جدايي به عنوان مرحله اي طبيعي از رشد نوزاد براي نخستين بار در  هفت ماهگي رخ مي دهد، در 10 تا 18 ماهگي به اوج خود مي رسد و در سه سالگي از بين مي رود. اما بعضي از كودكان حتي در سنين بالاتر هم از جداشدن از والدين خود مي ترسند. ترس اين كودكان ديگر اضطراب جدايي طبيعي تلقي نمي شود بلكه اختلال اضطراب جدايي نام مي گيرد.

اضطراب جدايي به صورت يك اختلال با نگراني بيش از اندازه درباره جدايي هاي موقت مشخص مي شود.
4 تا 5 درصد كودكان از اختلال اضطراب جدايي رنج مي برند. اين کودکان به شدت نگرانند که هنگام دوري از والدین، خودشان یا والدین شان آسیب یا صدمهای ببینند و يا ديگر نتوانند يكدیگر را پيدا كنند.

در هنگام جدايي يا پيش بيني جدايي احتمالي، این کودکان شدیداً نگران می شوند و حتي گاه علائم جسماني پيدا مي كنند و از شکم درد، سردرد يا حالت تهوع شکایت می کنند.

عوامل متعددی در بروز اختلال اضطراب جدایی نقش دارند. پژوهشگران از نقش عواملی مانند دلبستگی ناایمن کودک در سالهای اولیه، وجود اضطراب و افسردگي در والدين و نقش عوامل شناختي و بيولوژيك در پيدايش اختلال اضطراب جدايي سخن گفته اند.

 عوامل تشدید کننده اضطراب جدایی:

 *خستگی و بیماری کودک

*تغییر در عادات و برنامه‌های منزل

*تغییراتی که در خانواده رخ می‌دهد مانند: تولد فرزند جدید، طلاق، جدایی والدین، مرگ و یا بیماری اعضای خانواده

*کودکانی که از نظر سرشتی، کودکان سخت و دشواری هستند و به تغییرات جدید، مکان و اشخاص جدید دیر عادت می کنند، بیشتر مستعد اضطراب جدایی هستند.

 عوامل زیر می‌تواند شانس اضطراب جدایی را در کودک شما کاهش دهد:

*از هجده ماهگی به بعد در زمان‌هایی کوتاه و به‌طور گهگاه از شخص نزدیک دیگر استفاده کنید تا کودک در زمان‌هایی کوتاه، دور شدن از مادر را تجربه کند.

*از هجده ماهگی به بعد کودک را وارد ارتباط با همسالان نمائید.

*در ابتدا سعی کنید کودک را در زمان‌هایی کوتاه به مراقب جدید یا مهد کودک بسپارید، تا تجربه‌های مثبتی را در آن‌جا داشته باشد.

*قبل از آنکه کودک را در محل جدید ترک کرده و تنها بگذارید، کمک کنید تا کودک با محیط و مردم جدید آشنا شود.

*اضطراب کودک را به تمسخر نگیرید و او را به‌خاطر این ترس و اضطراب سرزنش و شماتت نکنید.

*اجازه دهید تا کودک شما بداند که می‌فهمید چقدر سخت است که انسان از کسی که تا این حد دوستش دارد جدا شود، کودک را درک کنید و بپذیرید.

*تسلیم خواسته کودک نشوید و به او بفهمانید که در امنیت و سلامت خواهد بود.

*عشق، محبت و علاقه بی‌قید و شرط خود را از کودک دریغ نکنید.

*اگر کودک بزرگ‌تر است او را به کودکان دیگری که در آن محیط هستند معرفی کنید و بازی و تفریح خاصی را با آن‌ها ترتیب دهید.

*انتظار آن‌را داشته باشید که در چند هفته اول ورود به مهد و یا مدرسه کودک خسته باشد و زود تحریک‌پذیر شود.

*دزدکی و یواشکی کودک را ترک نکنید.

*اگر کودک تحت هیچ شرایطی حاضر نشد به مهد یا مدرسه برود و در منزل ماند، برای او زیاد فعالیت‌های تفریحی و سرگرمی فراهم نکنید.

 *در بازی‌ها با ایفای نقش، جدایی را با کودک تمرین کنید.

 *پس از بردن کودک به مهد یا مدرسه مدتی آنجا بمانید.

در صورتی‌ که کودک موارد زیر را نشان دهد، با روانپزشک کودک مشورت کنید:

*چنانچه پس از گذشت ٢ هفته کودک هنوز آرام نگرفته است و مشکلات هنگام جدایی ادامه دارد.

*کودک صبح‌ها قبل از جدا شدن از مادر و رفتن به مهد کودک یا مدرسه شکایات جسمی مکرر مانند: سردرد، دل‌درد، سرگیجه، حالت تهوع، استفراغ، طپش قلب و دارد.

*اضطراب جدایی به سال‌های مدرسه ادامه دارد.

*امتناع از رفتن به مدرسه در بچه‌های بزرگ‌تر و نوجوانان اکثراً مطرح کننده مشكلي جدي است كه نياز به كمك متخصص روانپزشک دارد.

روش هاي گوناگون روان درماني مانند درمان شناختي- رفتاري، خانواده درماني و رفتار درماني در درمان اختلال اضطراب جدایی مؤثر شناخته شده اند. ممکن است برای کاهش اضطراب شدید کودک نیاز به مداخله دارویی باشد. همچنين از داروهاي مهاركننده اختصاصي بازجذب سروتونين، داروهاي ضد افسردگي سه حلقه اي و بنزوديازپين ها در كنترل نشانه هاي اختلال اضطراب جدايي استفاده مي شود.