همه چیزهایی که در مورد ساعت بدن نمیدانید!

ساعت بدن

مواردی که باید در رابطه با ساعت بدن خود بدانید:

  • بدن شما دارای یک ساعت داخلی است که کمک می کند شب بخوابید و روز بیدار بمانید.
  • گرچه شبانه روز 24 ساعت است، اما این ساعت روی یک چرخه ی طولانی تر تنظیم شده است ( 24.1 ساعت).
  • قرار گرفتن در معرض نور خورشید، ساعت را طوری تنظیم می کند تا هماهنگ با روز و شب باشد.
  • این ساعت توسط بخشی از مغز به نام هسته سوپراکیاسماتیک یا SCN کنترل می شود.
  • وقتی که این ساعت به بدن فرمان خواب می دهد، هورمونی به نام ملاتونین هم وارد عمل می شود.

چه عواملی ساعت بدن شما را منظم می سازد؟

شاید بیان این مسئله که مغز شما دارای یک ساعت است، کمی عجیب به نظر برسد. ما انسان ها ترجیح می دهیم که شب ها بخوابیم و در طول روز فعالیت های خود را انجام دهیم. این امر ارتباطی به عادت یا برنامه های کاری و آسایش ندارد و توسط ساعت بدن تنظیم می شود. حتی اگر ندانیم چه ساعتی از شبانه روز است، اما مکانیزم بدن ما در یک چرخه ی 24 ساعته تنظیم شده است.

ما بخشی از این 24 ساعت را می خوابیم و دمای بدنمان نیز در این 24 ساعت تغییر می کند. همچنین هورمون ها و سیستم هایی در بدن خود داریم که در این چرخه ی روزانه فعالیت خود را انجام می دهند. دقیقا همین الگو در بدن تمام موجودات زنده ی روی زمین دیده می شود. تمام موجودات دارای یک ساعت داخلی هستند که فعالیت های بدن آنها را در طول شبانه روز کنترل می کند. ریتم روزانه با عنوان ضرباهنگ شبانه روزی مطرح می شود. سلامتی ما بستگی به عملکرد همیشگی این ساعت دارد. کارکرد این ساعت نیز نیاز به منظم بودن موارد بیرونی دارد. این مسئله با عنوان مسئله ی همزمانی مطرح است.

ساعت بدن کجاست؟

مدت زیادی است که دانشمندان معتقدند ریتم روزانه توسط یک ساعت در بدن اجرا می شود. اما تا نیمه ی قرن بیستم، در مورد محل این ساعت در بدن بررسی های زیادی انجام نشد. آنها این مسئله را با انجام یک جراحی روی یک همستر دریافتند. دانشمندان بخشی از مغز همستر، به نام هسته ی سوپراکیاسماتیک را برداشتند. پس از آن همستر ریتم شبانه روزی خود را به کل از دست داد – این مسئله روی فعالیت های همستر روی چرخ نیز تاثیر گذاشت. قبل از این پیش بینی زمان دویدن همستر روی چرخ به آسانی انجام می شد، اما پس از اینکه همستر هسته ی سوپراکیاسماتیک خود را از دست داد، تمام شبانه روز روی چرخ می دوید. این مشاهده اولین گام برای درک این مسئله بود.

ساعت بدن چگونه کار می کند؟

ساعت بدن0

چگونگی تولید ریتم ها پیچیده است. اما می توانیم همه ی آنها را به طور خلاصه شرح دهیم: ژن های مخصوص ساعت در SCN شروع به فعالیت می کنند که باعث ساخت پروتئین می شوند. زمانی که این پروتئین ها تجمع می یابند، به همراه دیگر مواد شیمیایی ژن های ساعت را خاموش غیرفعال می کنند. پس از آن وقتی سطح پروتئین کاهش یابد، ژن های ساعت دوباره فعال شده و چرخه مجددا آغاز می شود. این فرایند فعال شدن و غیرفعال شدن ساعت هر 24 ساعت یک بار اتفاق می افتد.

SCN سیگنال هایی را برای استراحت بدن به بیرون ارسال می کند که طبق این چرخه متفاوت هستند. این چرخه فقط توسط SCN تعیین نمی شود: SCN به سیگنال های خارج بدن پاسخ می دهد و با آنها منطبق می شود تا ارگانیزم همزمانی با دنیای اطراف را حفظ کند – این یعنی تنظیم در زمان درست.

آیا نور در چگونگی کارکرد ساعت بدن مهم است؟

نور، مهم ترین فاکتور خارجی برای ساعت بدن می باشد. وقتی چشم نور را احساس می کند، سیگنال هایی به SCN می فرستد. نور کار ساعت را از ابتدا آغاز می کند. بدن این کار را انجام می دهد تا اطمینان حاصل کند که ریتم ها از خط محیط خارج نمی شوند. گرچه چرخه ی ریتم های ما، با نور و بدون نور، هر 24 ساعت یک بار انجام می شود ( به عنوان مثال این چرخه برای افراد کاملا نابینا نیز همینگونه است) اما در واقع ساعت انسان کمی آهسته تر عمل می کند – 24.1 ساعت. بنابراین اگر نور روز وجود نداشت، از انطباق شب و روز خارج می شدیم.

افرادی که دارای سندروم تاخیر در مراحل خواب هستند، در این انطباق مشکل دارند و دیرتر می خوابیند و دیرتر هم بیدار می شوند که معمولا در برنامه ریزی برای کار و مدرسه دچار مشکل می شوند. افراد دارای مشاغل شیفتی معمولا در تطبیق خواب شبانه روز مشکل دارند. چرخه ی خارجی نور نیز آنها را در یک حالت تغییر الگوی روز قرار می دهد. تاثیر نور همچنین این مسئله را توضیح می دهد که چطور می توانیم با سفر به یک کشور خارجی و یک منطقه ی زمانی جدید، خود را با آن تطبیق دهیم. نور در منطقه ی زمانی جدید سیگنال هایی را به ساعت بدن ما ارسال می کند که کمک می کنند ساعت خود را با منطقه ی زمانی جدید انطباق دهد. این فرایند معمولا چندین روز طول می کشد، البته وقتی تطبیق انجام شود، از علائم تاخیر در خواب رنج خواهند برد که خیلی ناراحت کننده می باشند.

چرا ساعت برای خواب مهم می باشد؟

چرخه ی خوابیدن و بیدار شدن یکی از مهم ترین ریتم های شبانه روزی در انسان می باشد. خواب آلودگی در شب به اوج خود می رسد و در روز کمتر می شود. شب بهترین زمان برای خواب است چرا که طولانی ترین خواب بدون بیدار شدن در طول شب انجام می شود. خوابیدن در طول روز بیشتر به هم می ریزد و علاوه بر این خواب در طول روز عمیق نیست، و این یعنی ما در طول روز کمتر می خوابیم. متالونین و دمای بدن نیز توسط ساعت بدن تنظیم می شوند که ریتم شبانه روزی نیز هستند. در شب دمای داخلی بدن پایین می باشد و سطح متالونین بالاست. هماهنگ کردن این ریتم ها با یکدیگر و همچنین با محیط خارجی به ما کمک می کند خواب راحت تری داشته باشیم.

نگارنده: سمیه محمدی

کلینیک فوق تخصصی مغز و اعصاب و روان آلومینا

[divider]

دکتر مغز و اعصاب مصطفی امیری

♦  دکتر مصطفی امیری متخصص مغز و اعصاب و ستون فقرات – دارای بورد تخصصی از دانشگاه علوم پزشکی تهران

  فلوشیپ اختلالات خواب از دانشگاه بارسلونا

  مدیر کلینیک خواب مجموعه کلینیک های تخصصی آلومینا

کلینیک آلومینا مرکز فوق تخصصی پیشگیری و درمان اختلالات مغز و اعصاب و روان در ایران است.

تماس با ما

0 0 رای
امتیاز دهی به این نوشته

بزرگترین گروه فوق تخصصی پزشکان مغز و اعصاب و متخصصین روانپزشکی در ایران

 

شاید دیگر کمتر کسی اطلاع نداشته باشد که در مجموعه بزرگ پزشکان جایروس بهترین فوق تخصص های مغز و اعصاب و اعصاب و روان و برترین فارغ التحصیلان آمریکا،اسپانیا و آلمان حضور دارند و خدمات مغزواعصاب و روان که در این مجموعه ارائه می شود با کیفیت ترین در تمام ایران است!

کادر درمانی جایروس از لحاظ تخصصی در حیطه های اعصاب، در تمام کشور بی نظیر است


شماره تماس های نوبت گیری سریع

به دلیل شیوع کرونا، مشاوره های تلفنی و ویزیت آنلاین ویدئویی نیز ارائه می شود.

 

واحد مغز و اعصاب و روان ☎ 22616377_021 ☎

واحد انجام تست خواب ☎ 02122639401 ☎

 واحد ویزیت متخصص اختلالات خواب ☎ 02122648627 ☎

واحد مشاوره و روانشناسی  ☎ 22636863_021 ☎

 واحد مغز و اعصاب و روان غرب تهران (آزادی) ☎ 02166158469 ☎


درمان بی خوابی

اگر بی خوابی دارید، علاوه بر خدمات حضوری در کلینیک، میتوانید با تهیه دوره جامع درمان بیخوابی که توسط دکتر مصطفی امیری فلوشیپ اختلالات خواب تهیه شده است، بی خوابی تان را بدون دارو و در منزل درمان کنید.

درمان بی خوابی بدون دارو با ۱۱۳ روش علمی و خانگی (برای شروع، اینجا کلیک کنید)

 


درمان افسردگی

اگر دچار افسردگی هستید یا میخواهید احساس شادی و لذت را در زندگی تان تقویت کنید، میتوانید بصورت حضوری توسط متخصصین روانپزشکی یا روانشناسان مجموعه جایروس ویزیت شوید و علاوه بر خدمات حضوری، میتوانید با تهیه دوره آنلاین درمان افسردگی در خانه که توسط مجموعه پزشکان جایروس تهیه شده است، افسردگی تان را در منزل و بدون دارو درمان کنید (برای دیدن ویدئو معرفی دوره، کلیک کنید)

درمان افسردگی در منزل بدون دارو (برای شروع، اینجا کلیک کنید)


 

عضویت
Notify of
guest
0 نظرات
Inline Feedbacks
View all comments
0
نظر دارید؟ سوالی دارید؟x